Kaynak Gözenekleri/Porozite

Moderatör 680 Puan

13 Ağustos 2026, 14:51

Kaynak gözenekleri (porozite), kaynak işlemi sırasında erimiş metalin katılaşması esnasında kaçamayan ve kaynak dikişinin içinde veya yüzeyinde hapsolan gaz kabarcıklarının oluşturduğu boşluklardır. Kaynak hataları arasında en sık karşılaşılan sorunlardan biridir ve kaynaklı birleştirmenin kalitesini doğrudan etkiler.

Görsel

Kaynak Gözeneklerinin Çeşitleri
Gözenekler, kaynak dikişindeki dağılımlarına ve konumlarına göre sınıflandırılır:
Dağınık Gözenekler: Kaynak dikişinin tamamına rastgele dağılmış küçük boşluklardır. Genellikle yavaş soğuma veya genel bir gaz kirliliği durumunda görülür.
Kümelenmiş Gözenekler: Belirli bir bölgede yoğunlaşmış gözeneklerdir. Genellikle arkın başlangıç veya bitiş noktalarında ya da iş parçasındaki lokal bir kirlilikten (örneğin bir yağ damlası) kaynaklanır.
Çizgisel Gözenekler: Kaynak ekseni boyunca, genellikle kök pasoda veya pasolar arasında bir çizgi halinde dizilmiş gözeneklerdir.
Yüzey Gözenekleri: Kaynak dikişinin yüzeyine kadar ulaşmış, çıplak gözle görülebilen küçük deliklerdir.

Oğuzhan Katırcı
Boru Hatları & NDT Uzmanı
Katodik Koruma • Kaynak Denetimi

[b][i]Kaynak gözenekleri (porozite), kaynak işlemi sırasında erimiş metalin katılaşması esnasında kaçamayan ve kaynak dikişinin içinde veya yüzeyinde hapsolan gaz kabarcıklarının oluşturduğu boşluklardır. Kaynak hataları arasında en sık karşılaşılan sorunlardan biridir ve kaynaklı birleştirmenin kalitesini doğrudan etkiler.[/i][/b][b][i]
[/i][/b]
[b][i]
[/i][/b][img]https://forum.kaynakcilar.com/uploads/topic_images/topic_12_dabc72de50fb69391576731e.webp[/img]

[b][i]Kaynak Gözeneklerinin Çeşitleri[/i][/b][b][i]
[/i][/b][b][i]Gözenekler, kaynak dikişindeki dağılımlarına ve konumlarına göre sınıflandırılır:[/i][/b]
[b][i]Dağınık Gözenekler: Kaynak dikişinin tamamına rastgele dağılmış küçük boşluklardır. Genellikle yavaş soğuma veya genel bir g[/i][/b][b][i]az kirliliği durumunda görülür.[/i][/b]
[b][i]Kümelenmiş Gözenekler: Belirli bir bölgede yoğunlaşmış gözeneklerdir. Genellikle arkın başlangıç veya bitiş noktalarında ya da iş parçasındaki lokal bir kirlilikten (örneğin bir yağ damlası) kaynaklanır.[/i][/b]
[b][i]Çizgisel Gözenekler: Kaynak ekseni boyunca, genellikle kök pasoda veya pasolar arasında bir çizgi halinde dizilmiş gözeneklerdir.[/i][/b]
[b][i]Yüzey Gözenekleri: Kaynak dikişinin yüzeyine kadar ulaşmış, çıplak gözle görülebilen küçük deliklerdir.[/i][/b]

Mevcut BBCode biçimleri korunur. Seçili metne araç çubuğundan biçim uygulayabilirsiniz.

[b][i]Kaynak gözenekleri (porozite), kaynak işlemi sırasında erimiş metalin katılaşması esnasında kaçamayan ve kaynak dikişinin içinde veya yüzeyinde hapsolan gaz kabarcıklarının oluşturduğu boşluklardır. Kaynak hataları arasında en sık karşılaşılan sorunlardan biridir ve kaynaklı birleştirmenin kalitesini doğrudan etkiler.[/i][/b][b][i]
[/i][/b]
[b][i]
[/i][/b][img]https://forum.kaynakcilar.com/uploads/topic_images/topic_12_dabc72de50fb69391576731e.webp[/img]

[b][i]Kaynak Gözeneklerinin Çeşitleri[/i][/b][b][i]
[/i][/b][b][i]Gözenekler, kaynak dikişindeki dağılımlarına ve konumlarına göre sınıflandırılır:[/i][/b]
[b][i]Dağınık Gözenekler: Kaynak dikişinin tamamına rastgele dağılmış küçük boşluklardır. Genellikle yavaş soğuma veya genel bir g[/i][/b][b][i]az kirliliği durumunda görülür.[/i][/b]
[b][i]Kümelenmiş Gözenekler: Belirli bir bölgede yoğunlaşmış gözeneklerdir. Genellikle arkın başlangıç veya bitiş noktalarında ya da iş parçasındaki lokal bir kirlilikten (örneğin bir yağ damlası) kaynaklanır.[/i][/b]
[b][i]Çizgisel Gözenekler: Kaynak ekseni boyunca, genellikle kök pasoda veya pasolar arasında bir çizgi halinde dizilmiş gözeneklerdir.[/i][/b]
[b][i]Yüzey Gözenekleri: Kaynak dikişinin yüzeyine kadar ulaşmış, çıplak gözle görülebilen küçük deliklerdir.[/i][/b]

Düzenlendi 13 Ağustos 2026, 14:5713.08.2026 14:57 düzenleyen @oguzhan.katirci

Moderatör 680 Puan

13 Ağustos 2026, 14:53

#2

Gözenek Oluşumunun Temel Nedenleri

Gazların (genellikle hidrojen, nitrojen veya karbonmonoksit) erimiş metalde çözünmesi ve soğuma sırasında dışarı atılamaması gözenek yaratır. Bu duruma yol açan başlıca faktörler şunlardır:
Yüzey Kirliliği: Kaynak yapılacak bölgede yağ, pas, boya, gres, nem veya kir bulunması.
Koruyucu Gaz Sorunları: MIG/MAG ve TIG kaynaklarında koruyucu gaz debisinin çok düşük veya çok yüksek olması (yüksek debi türbülans yaratarak atmosferik havayı kaynağa çeker).
Kaynak ortamında rüzgar veya hava akımı olması nedeniyle koruyucu gazın dağılması.
Gaz nozulunun kirlenmiş veya tıkanmış olması.
Nem: Özellikle örtülü elektrot kaynağında, elektrotların nem kapmış olması hidrojene bağlı gözeneklere yol açar. Aynı şekilde iş parçasının ıslak veya nemli olması da büyük bir etkendir.
Hatalı Kaynak Parametreleri: Çok uzun ark boyu ile çalışmak (havadaki oksijen ve azotun ark bölgesine girmesine neden olur).
Çok yüksek veya çok düşük kaynak akımı kullanmak.
Kaynak hızının çok yüksek olması

Oğuzhan Katırcı
Boru Hatları & NDT Uzmanı
Katodik Koruma • Kaynak Denetimi

[b][i]Gözenek Oluşumunun Temel Nedenleri[/i][/b][b][i]
[/i][/b]
[b][i]Gazların (genellikle hidrojen, nitrojen veya karbonmonoksit) erimiş metalde çözünmesi ve soğuma sırasında dışarı atılamaması gözenek yaratır. Bu duruma yol açan başlıca faktörler şunlardır:[/i][/b]
[b][i]Yüzey Kirliliği: Kaynak yapılacak bölgede yağ, pas, boya, gres, nem veya kir bulunması.[/i][/b]
[b][i]Koruyucu Gaz Sorunları: MIG/MAG ve TIG kaynaklarında koruyucu gaz debisinin çok düşük veya çok yüksek olması (yüksek debi türbülans yaratarak atmosferik havayı kaynağa çeker).[/i][/b]
[b][i]Kaynak ortamında rüzgar veya hava akımı olması nedeniyle koruyucu gazın dağılması.[/i][/b]
[b][i]Gaz nozulunun kirlenmiş veya tıkanmış olması.[/i][/b]
[b][i]Nem: Özellikle örtülü elektrot kaynağında, elektrotların nem kapmış olması hidrojene bağlı gözeneklere yol açar. Aynı şekilde iş parçasının ıslak veya nemli olması da büyük bir etkendir.[/i][/b]
[b][i]Hatalı Kaynak Parametreleri: Çok uzun ark boyu ile çalışmak (havadaki oksijen ve azotun ark bölgesine girmesine neden olur).[/i][/b]
[b][i]Çok yüksek veya çok düşük kaynak akımı kullanmak.[/i][/b]
[b][i]Kaynak hızının çok yüksek olması[/i][/b]

Mevcut BBCode biçimleri korunur. Seçili metne araç çubuğundan biçim uygulayabilirsiniz.

[b][i]Gözenek Oluşumunun Temel Nedenleri[/i][/b][b][i]
[/i][/b]
[b][i]Gazların (genellikle hidrojen, nitrojen veya karbonmonoksit) erimiş metalde çözünmesi ve soğuma sırasında dışarı atılamaması gözenek yaratır. Bu duruma yol açan başlıca faktörler şunlardır:[/i][/b]
[b][i]Yüzey Kirliliği: Kaynak yapılacak bölgede yağ, pas, boya, gres, nem veya kir bulunması.[/i][/b]
[b][i]Koruyucu Gaz Sorunları: MIG/MAG ve TIG kaynaklarında koruyucu gaz debisinin çok düşük veya çok yüksek olması (yüksek debi türbülans yaratarak atmosferik havayı kaynağa çeker).[/i][/b]
[b][i]Kaynak ortamında rüzgar veya hava akımı olması nedeniyle koruyucu gazın dağılması.[/i][/b]
[b][i]Gaz nozulunun kirlenmiş veya tıkanmış olması.[/i][/b]
[b][i]Nem: Özellikle örtülü elektrot kaynağında, elektrotların nem kapmış olması hidrojene bağlı gözeneklere yol açar. Aynı şekilde iş parçasının ıslak veya nemli olması da büyük bir etkendir.[/i][/b]
[b][i]Hatalı Kaynak Parametreleri: Çok uzun ark boyu ile çalışmak (havadaki oksijen ve azotun ark bölgesine girmesine neden olur).[/i][/b]
[b][i]Çok yüksek veya çok düşük kaynak akımı kullanmak.[/i][/b]
[b][i]Kaynak hızının çok yüksek olması[/i][/b]

Düzenlendi 13 Ağustos 2026, 14:5413.08.2026 14:54 düzenleyen @oguzhan.katirci

Moderatör 680 Puan

13 Ağustos 2026, 14:53

#3

Gözeneklerin Kaynak Kalitesine Etkileri

Gözenekler, masum boşluklar gibi görünse de yapının bütünlüğü için ciddi bir tehdittir:
Mekanik Dayanımın Düşmesi: Kaynak kesit alanını azalttığı için bağlantının yük taşıma kapasitesini düşürür.
Çatlak Başlangıcı: Gözeneklerin köşeli yapısı veya yoğunluğu, gerilim yığılmalarına ( neden olarak çatlakların başlamasına zemin hazırlar.
Sızdırmazlık Kaybı: Özellikle basınçlı kaplar, boru hatları ve tanklarda yüzeye ulaşan veya birbirine bağlı gözenekler sızıntılara yol açar.

Oğuzhan Katırcı
Boru Hatları & NDT Uzmanı
Katodik Koruma • Kaynak Denetimi

Mevcut BBCode biçimleri korunur. Seçili metne araç çubuğundan biçim uygulayabilirsiniz.

Düzenlendi 13 Ağustos 2026, 14:5413.08.2026 14:54 düzenleyen @oguzhan.katirci

Moderatör 680 Puan

13 Ağustos 2026, 14:54

#4

Gözenekleri Önleme Yöntemleri

Başarılı ve gözeneksiz bir kaynak elde etmek için kaynak öncesinde ve sırasında şu adımlara dikkat edilmelidir:
Detaylı Temizlik: Kaynak yapılacak ağızlar ve çevresi (yaklaşık 2-3 cm) taşlama, fırçalama veya çözücüler kullanılarak pas, yağ, boya ve nemden tamamen arındırılmalıdır.
Sarf Malzeme Kontrolü: Örtülü elektrotlar veya özlü teller, üreticinin talimatlarına uygun olarak fırınlanmalı ve kuru muhafaza edilmelidir.
Doğru Gaz Akışı: Koruyucu gaz debisi, torç çapına ve tel kalınlığına uygun ayarlanmalıdır. Açık alanda veya hava akımı olan atölyelerde kaynak yapılıyorsa, kaynak bölgesi paravanlarla rüzgardan korunmalıdır.
Optimum Parametreler: Kaynak hızı, metalin içindeki gazın yüzeye çıkıp atmosfere karışmasına izin verecek yavaşlıkta olmalı; ark boyu gereğinden fazla uzun tutulmamalıdır.

Oğuzhan Katırcı
Boru Hatları & NDT Uzmanı
Katodik Koruma • Kaynak Denetimi

Mevcut BBCode biçimleri korunur. Seçili metne araç çubuğundan biçim uygulayabilirsiniz.

Düzenlendi 13 Ağustos 2026, 14:5513.08.2026 14:55 düzenleyen @oguzhan.katirci

Moderatör 680 Puan

13 Ağustos 2026, 14:55

#5

Kabul Kriterleri
1. API 1104 Özellikle petrol ve gaz iletim boru hatlarının inşası ve bakımı sırasında en temel referans kaynağıdır. Tahribatsız muayenede sınırları net olarak çizer.
Bireysel Gözenekler : Radyografide tespit edilen tekil bir gözeneğin çapı 3 mm'yi (1/8 inç) veya cidar kalınlığının %25'ini geçemez (hangisi daha küçükse).
Kümelenmiş Gözenekler : Herhangi bir 300 mm'lik (12 inç) sürekli kaynak uzunluğunda, gözenek kümesinin maksimum çapı 13 mm'yi (1/2 inç) aşmamalıdır.
Çizgisel Gözenekler / Kök Boşluğu : Bireysel bir kök boşluğunun uzunluğu 13 mm'yi (1/2 inç) geçemez. Herhangi bir 300 mm'lik kaynak boyunda, kök boşluklarının toplam uzunluğu 50 mm'yi (2 inç) aşamaz.

2. ASME standartları geniş bir yelpazeye sahiptir. ASME B31.8 genellikle kaynak kabul kriterleri için API 1104'e atıfta bulunsa da, ASME Boiler and Pressure Vessel Code Section VIII ve Section IX kendi sıkı kurallarına sahiptir.
Görsel Karşılaştırma : ASME BPVC Section VIII, Div 1, UW-51 kapsamında gözeneklilik değerlendirmesi "Appendix 4" adı verilen gözeneklilik haritalarına göre yapılır. Hatalar, cidar kalınlığına göre standartta basılı olan referans resimlerle gözle karşılaştırılır.
Kabul Sınırları: Haritadaki ilgili kalınlık için gösterilen referans gözeneklilik alanından daha yoğun bir gözeneklilik varsa kaynak reddedilir.
Hizalanmış Gözenekler: Birbiri ardına dizilmiş (çizgisel) gözenekler, toplam uzunlukları ve aralarındaki mesafe belirli formülleri aştığında çatlak riski nedeniyle doğrudan reddedilir.

3. ISO 5817 Avrupa ve uluslararası projelerde kaynak kalite seviyelerini belirleyen temel standarttır. Hataları B, C ve D olmak üzere üç kalite seviyesinde sınıflandırır. Gözenekler için kalınlığa bağlı matematiksel limitler koyar.
D Seviyesi (Ilımlı): Gözeneklerin toplam alanı, değerlendirilen kaynak kesit alanının maksimum %5'i kadar olabilir. Bireysel bir gözeneğin maksimum boyutu $d \le 0.5s$ veya maksimum 5 mm olabilir.
C Seviyesi (Orta): Gözeneklerin toplam alanı kaynak kesit alanının maksimum %3'ü kadar olabilir. Bireysel gözenek boyutu $d \le 0.4s$ veya maksimum 4 mm olabilir.
B Seviyesi (Zorlu): En kritik uygulamalar içindir. Toplam gözenek alanı maksimum %2 ile sınırlandırılmıştır.

Oğuzhan Katırcı
Boru Hatları & NDT Uzmanı
Katodik Koruma • Kaynak Denetimi

[i][b]Kabul Kriterleri[/b][/i][b][i]
[/i][/b][i][b]1. API 1104 Özellikle petrol ve gaz iletim boru hatlarının inşası ve bakımı sırasında en temel referans kaynağıdır. Tahribatsız muayenede sınırları net olarak çizer.[/b][/i]
[i][b]Bireysel Gözenekler : Radyografide tespit edilen tekil bir gözeneğin çapı 3 mm'yi (1/8 inç) veya cidar kalınlığının %25'ini geçemez (hangisi daha küçükse).[/b][/i]
[i][b]Kümelenmiş Gözenekler : Herhangi bir 300 mm'lik (12 inç) sürekli kaynak uzunluğunda, gözenek kümesinin maksimum çapı 13 mm'yi (1/2 inç) aşmamalıdır.[/b][/i]
[i][b]Çizgisel Gözenekler / Kök Boşluğu : Bireysel bir kök boşluğunun uzunluğu 13 mm'yi (1/2 inç) geçemez. Herhangi bir 300 mm'lik kaynak boyunda, kök boşluklarının toplam uzunluğu 50 mm'yi (2 inç) aşamaz.[/b][/i]

[i][b]2. ASME standartları geniş bir yelpazeye sahiptir. ASME B31.8 genellikle kaynak kabul kriterleri için API 1104'e atıfta bulunsa da, ASME Boiler and Pressure Vessel Code Section VIII ve Section IX kendi sıkı kurallarına sahiptir.[/b][/i]
[i][b]Görsel Karşılaştırma : ASME BPVC Section VIII, Div 1, UW-51 kapsamında gözeneklilik değerlendirmesi "Appendix 4" adı verilen gözeneklilik haritalarına göre yapılır. Hatalar, cidar kalınlığına göre standartta basılı olan referans resimlerle gözle karşılaştırılır.[/b][/i]
[i][b]Kabul Sınırları: Haritadaki ilgili kalınlık için gösterilen referans gözeneklilik alanından daha yoğun bir gözeneklilik varsa kaynak reddedilir.[/b][/i]
[i][b]Hizalanmış Gözenekler: Birbiri ardına dizilmiş (çizgisel) gözenekler, toplam uzunlukları ve aralarındaki mesafe belirli formülleri aştığında çatlak riski nedeniyle doğrudan reddedilir.[/b][/i]

[i][b]3. ISO 5817 Avrupa ve uluslararası projelerde kaynak kalite seviyelerini belirleyen temel standarttır. Hataları B, C ve D olmak üzere üç kalite seviyesinde sınıflandırır. Gözenekler için kalınlığa bağlı matematiksel limitler koyar.[/b][/i]
[i][b]D Seviyesi (Ilımlı): Gözeneklerin toplam alanı, değerlendirilen kaynak kesit alanının maksimum %5'i kadar olabilir. Bireysel bir gözeneğin maksimum boyutu $d \le 0.5s$ veya maksimum 5 mm olabilir.[/b][/i]
[i][b]C Seviyesi (Orta): Gözeneklerin toplam alanı kaynak kesit alanının maksimum %3'ü kadar olabilir. Bireysel gözenek boyutu $d \le 0.4s$ veya maksimum 4 mm olabilir.[/b][/i]
[i][b]B Seviyesi (Zorlu): En kritik uygulamalar içindir. Toplam gözenek alanı maksimum %2 ile sınırlandırılmıştır.[/b][/i]
[i][b]
[/b][/i]

Mevcut BBCode biçimleri korunur. Seçili metne araç çubuğundan biçim uygulayabilirsiniz.

[i][b]Kabul Kriterleri[/b][/i][b][i]
[/i][/b][i][b]1. API 1104 Özellikle petrol ve gaz iletim boru hatlarının inşası ve bakımı sırasında en temel referans kaynağıdır. Tahribatsız muayenede sınırları net olarak çizer.[/b][/i]
[i][b]Bireysel Gözenekler : Radyografide tespit edilen tekil bir gözeneğin çapı 3 mm'yi (1/8 inç) veya cidar kalınlığının %25'ini geçemez (hangisi daha küçükse).[/b][/i]
[i][b]Kümelenmiş Gözenekler : Herhangi bir 300 mm'lik (12 inç) sürekli kaynak uzunluğunda, gözenek kümesinin maksimum çapı 13 mm'yi (1/2 inç) aşmamalıdır.[/b][/i]
[i][b]Çizgisel Gözenekler / Kök Boşluğu : Bireysel bir kök boşluğunun uzunluğu 13 mm'yi (1/2 inç) geçemez. Herhangi bir 300 mm'lik kaynak boyunda, kök boşluklarının toplam uzunluğu 50 mm'yi (2 inç) aşamaz.[/b][/i]

[i][b]2. ASME standartları geniş bir yelpazeye sahiptir. ASME B31.8 genellikle kaynak kabul kriterleri için API 1104'e atıfta bulunsa da, ASME Boiler and Pressure Vessel Code Section VIII ve Section IX kendi sıkı kurallarına sahiptir.[/b][/i]
[i][b]Görsel Karşılaştırma : ASME BPVC Section VIII, Div 1, UW-51 kapsamında gözeneklilik değerlendirmesi "Appendix 4" adı verilen gözeneklilik haritalarına göre yapılır. Hatalar, cidar kalınlığına göre standartta basılı olan referans resimlerle gözle karşılaştırılır.[/b][/i]
[i][b]Kabul Sınırları: Haritadaki ilgili kalınlık için gösterilen referans gözeneklilik alanından daha yoğun bir gözeneklilik varsa kaynak reddedilir.[/b][/i]
[i][b]Hizalanmış Gözenekler: Birbiri ardına dizilmiş (çizgisel) gözenekler, toplam uzunlukları ve aralarındaki mesafe belirli formülleri aştığında çatlak riski nedeniyle doğrudan reddedilir.[/b][/i]

[i][b]3. ISO 5817 Avrupa ve uluslararası projelerde kaynak kalite seviyelerini belirleyen temel standarttır. Hataları B, C ve D olmak üzere üç kalite seviyesinde sınıflandırır. Gözenekler için kalınlığa bağlı matematiksel limitler koyar.[/b][/i]
[i][b]D Seviyesi (Ilımlı): Gözeneklerin toplam alanı, değerlendirilen kaynak kesit alanının maksimum %5'i kadar olabilir. Bireysel bir gözeneğin maksimum boyutu $d \le 0.5s$ veya maksimum 5 mm olabilir.[/b][/i]
[i][b]C Seviyesi (Orta): Gözeneklerin toplam alanı kaynak kesit alanının maksimum %3'ü kadar olabilir. Bireysel gözenek boyutu $d \le 0.4s$ veya maksimum 4 mm olabilir.[/b][/i]
[i][b]B Seviyesi (Zorlu): En kritik uygulamalar içindir. Toplam gözenek alanı maksimum %2 ile sınırlandırılmıştır.[/b][/i]
[i][b]
[/b][/i]

Düzenlendi 13 Ağustos 2026, 14:5613.08.2026 14:56 düzenleyen @oguzhan.katirci

Yönetici 50051 Puan

13 Ağustos 2026, 22:34

#6

Hocam emeğinize sağlık

Kaynakçılar.com
- Kaynak Teknolojileri ve Mühendislik Bilgi Platformu

İçeriği Şikayet Et